قاعدهٔ چنتورینی

قاعدهٔ چنتورینی در آخر‌بازی فیل و پیاده در برابر فیل به کار می‌رود، هنگامی که هر دو فیل روی خانه‌های یک رنگ حرکت می‌کنند. فیل مدافع می‌کوشد پیاده را از قطری متوقف کند که پیاده ناچار است از آن عبور کند، در حالی که شاه و فیل مهاجم تلاش می‌کنند آن را برانند.

شاه جلوتر، روی خانه‌ای دست‌نیافتنیدو قطر با ذخیره کافیذخیره ناکافی و زوگ‌زوانگ

شرط نخست دفاعی

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

آغاز

Bd3

شاه در e7 قرار دارد

شاه سیاه جلوی پیاده e5 و روی خانه‌ای است که فیل خانه‌روشن e2 کنترلش نمی‌کند.

آزمون نخست به شاه مدافع مربوط است. اگر بتواند جلوی پیاده روی خانه‌ای بایستد که رنگش مخالف رنگ خانه‌های حرکت فیل‌ها است، فیل مهاجم نمی‌تواند مستقیماً آن را عقب براند و وضعیت معمولاً مساوی است.

اگر شاه مدافع پشت پیاده مانده باشد و شاه مهاجم نزدیک باشد، شرایط سخت‌تر می‌شوند. شاه مدافع باید به پیاده حمله کند و اپوزیسیون را حفظ کند، یعنی روبه‌روی شاه حریف قرار گیرد به گونه‌ای که حریف ناچار باشد نخست کنار برود. فیل نیز به دو قطر مفید و دست‌کم دو خانهٔ در دسترس در هر قطر نیاز دارد. این ذخیره اجازه می‌دهد بی‌آنکه محاصره رها شود، فیل از قطری به قطر دیگر برود.

اگر یکی از قطرها بیش از حد کوتاه باشد یا خانه‌هایش اشغال یا کنترل شده باشند، مهاجم می‌تواند زوگ‌زوانگ ایجاد کند، یعنی وضعیتی که هر حرکت قانونی شرایط را بدتر می‌کند. در آن صورت فیل مدافع ممکن است ناچار شود مسیر ترفیع پیاده را رها کند.

این قاعده فرمولی جدا از صفحه نیست. ستون پیاده، جای شاه‌ها، نوبت حرکت و خانه‌هایی که واقعاً برای فیل قابل استفاده‌اند می‌توانند استثنا بسازند. قاعده سازوکار را نشان می‌دهد و محاسبه را هدایت می‌کند، اما وضعیت مشخص همچنان باید بررسی شود.