Anand kontra Carlsen, Ćennaj 2013 (szósta partia)

16 listopada 2013 roku Viswanathan Anand grał białymi i musiał odrobić niedawną porażkę. Cztery pierwsze partie mistrzostw zakończyły się remisami; Magnus Carlsen przełamał równowagę w piątej. Szósta mogła pozwolić mistrzowi wyrównać lub powiększyć różnicę, która w meczu złożonym z dwunastu partii już miała duże znaczenie.

Tego spotkania nie wyróżniało przygotowanie debiutowe pozostawiające rywala bez odpowiedzi ani kombinacja rozstrzygająca wszystko od razu. Obrona berlińska z d3 doprowadziła do pozycji manewrowej. W miarę znikania figur problem białych zmieniał postać: najpierw należało skoordynować centrum, potem zdecydować, którą strukturę warto zachować, a w końcu znaleźć dość aktywności, by niedobór materiału nie przesądził wyniku.

Mniej figur, inny rodzaj trudności

Wymiany mogły wydawać się sposobem na ograniczenie liczby decyzji do podjęcia. Jednak przejście do końcówki wieżowej z pionem mniej nie oznaczało rozwiązania problemu obrony. Anand zyskał jasność co do tego, co musi powstrzymać, ale Carlsen otrzymał cele, które mógł naciskać bez natychmiastowego podejmowania ryzyka we własnej pozycji. Pytanie nie brzmiało już, jak utrzymać wszystkie piony, lecz które można oddać w zamian za aktywność.

Odpowiedź białych miała własną wartość. Oddanie piona h zmieniło większość pionową czarnych i pozwoliło wieży atakować z daleka, a królowi włączyć się do obrony. Ten etap nie pozwala opisywać partii jako nieprzerwanego pokazu przewagi technicznej. Struktura czarnych straciła elastyczność, białe figury znalazły pożyteczne zajęcie, a końcówka nadal dawała realne możliwości oporu.

Zwycięstwo, które nie było jeszcze przesądzone

Wynik skłania do patrzenia na całą końcówkę z perspektywy czasu jak na przegraną. Ówczesne analizy nie potwierdzają takiego odczytania: wskazują 60.Ra4 jako decydujący błąd i pokazują możliwość remisu w tym samym momencie. Czym innym było mieć pozycję możliwą do obrony, a czym innym znaleźć podczas partii konkretny sposób jej obrony. Aktywność czarnego króla i wyścig pionów sprawiły ostatecznie, że jedno tempo, wcześniej być może pozornie nieistotne, stało się decydujące.

Zakończenie nadaje sens uporowi Carlsena, nie czyniąc zarazem każdej jego decyzji posunięciem doskonałym. Wieża przestała ograniczać się do atakowania pionów i ostatecznie wsparła groźbę promocji. Anand poddał się po 67. posunięciu czarnych. Wynik 4 do 2 był ważną zmianą w mistrzostwach świata, nie ich rozstrzygnięciem: pozostawała jeszcze druga połowa meczu. Szósta partia zasługuje na pamięć z obu tych powodów: była zwycięstwem o dużym znaczeniu sportowym i końcówką, której historia obejmuje również wciąż możliwe sposoby obrony.