Pole krytyczne

Pole krytyczne to pole, które w decydujący sposób zmienia wynik pozycji. Jeśli dotrze do niego figura, najczęściej król w końcówce, dana strona może wymusić określony cel nawet przeciwko najlepszej obronie. Tym celem może być promocja piona, czyli doprowadzenie go do ostatniej linii i zamiana na inną figurę, zdobycie piona przeciwnika albo wejście do obszaru, którego wrogi król nie może już chronić.

Pole nie jest krytyczne w oderwaniu od pozycji. Jego znaczenie zależy od dokładnego ustawienia, strony na posunięciu i realizowanego celu. Po ruchu pionem lub wymianie ważne pola mogą się zmienić. Warto więc postawić konkretne pytanie: co zostaje wymuszone po zajęciu tego pola i dlaczego przeciwnik nie może już temu zapobiec?

W elementarnych końcówkach króla i piona wiele podręczników używa określeń pole krytyczne i pole kluczowe jako synonimów. W tym glosariuszu pole kluczowe oznacza standardowe zestawy pól zapewniające promocję w takich końcówkach, natomiast pole krytyczne jest pojęciem szerszym. To rozróżnienie ma charakter dydaktyczny i nie jest powszechne.