Kasparow-Deep Blue 1997

Kasparow-Deep Blue 1997 był sześciopartiowym rewanżem rozegranym w Nowym Jorku w maju 1997 roku. Garry Kasparow był urzędującym mistrzem świata, a Deep Blue komputerem IBM stworzonym specjalnie do gry w szachy. Mecz rozgrywano przy standardowym turniejowym tempie gry, czyli w wolnych partiach, w których każdy gracz ma na wykonanie ruchów godziny, a nie minuty.

Kasparow wygrał pierwszą partię, a Deep Blue drugą. Kolejne trzy zakończyły się remisami, więc wszystko rozstrzygnęło się w szóstej. Deep Blue wygrał tę partię i cały mecz 3,5 do 2,5 . Ważny jest kontekst z 1996 roku: wtedy maszyna wygrała jedną partię, lecz Kasparow się podniósł i zwyciężył w całym meczu 4 do 2.

Przygotowanie do rewanżu nie polegało wyłącznie na przyspieszeniu obliczeń. W raporcie technicznym członkowie zespołu wyjaśnili, że większość pracy między oboma meczami poświęcili poprawie oceny pozycji: mechanizmu przypisującego wartości obliczonym pozycjom. Joel Benjamin i inni arcymistrzowie pomagali także przygotowywać debiuty i wykrywać słabości w partiach testowych. Deep Blue łączył przeszukiwanie wariantów, ocenę pozycji i wiedzę szachową. Był to wyspecjalizowany system, pod względem celu porównywalny z silnikiem szachowym, a nie inteligencja ogólna.

Więcej niż błąd w ostatniej partii

Początkowe zwycięstwo Kasparowa było nie tylko punktem, ale też argumentem szachowym. William Hartston opisał jego debiut jako sposób na unikanie wczesnych komplikacji przeciwko komputerowi. Po manewrowej walce Deep Blue zdobył wieżę za gońca, lecz zaawansowane białe piony i bezpieczeństwo króla okazały się ważniejsze. Przewaga materialna maszyny nie wystarczyła, by zatrzymać te piony.

Druga partia nie pozwoliła zamienić tego sukcesu w receptę na cały mecz. Jonathan Schaeffer i Aske Plaat podkreślili w swojej relacji jakość pozycyjnej gry Deep Blue, która ograniczała figury mistrza. Program potrafił stwarzać problemy wykraczające poza znalezienie natychmiastowej taktyki. Po trzech remisach obie strony przystępowały do ostatniego dnia z szansami na zwycięstwo.

Szósta partia była zupełnie inna od tej pierwszej manewrowej walki. Przy królu wciąż bez roszady 7...h6 pozwoliło na znaną ofiarę 8.Nxe6; Deep Blue nie wymyślił jej w trakcie partii. Atak doprowadził do poddania się Kasparowa po 19.c4. Powody zagrania 7...h6 są przedmiotem sporu. Jego błąd debiutowy rozstrzygnął tę partię, ale nie podsumowuje całego przebiegu meczu.

Osiągnięcie i jego publiczny obraz

Deep Blue został pierwszym systemem komputerowym, który pokonał urzędującego mistrza świata w meczu rozgrywanym przy standardowym tempie gry. Internetowa transmisja IBM udostępniała ruchy na żywo i zapis komentarza, a relacje przedstawiały spotkanie jako symboliczny test człowieka przeciw maszynie. To, co ustaliło sześć partii, było bardziej precyzyjne: wyspecjalizowany system przygotowany przez zespół mógł pokonać mistrza w takim formacie rywalizacji.