Szachy marsylskie

W szachach marsylskich gracz wykonuje dwa kolejne ruchy przed oddaniem tury. Ta sama bierka może poruszyć się dwa razy albo dwie różne bierki mogą wykonać po jednym ruchu. Ta niewielka reguła radykalnie zmienia obliczenia: bierka może zbliżyć się i zbić w tej samej turze, a groźbę można przygotować i zrealizować bez odpowiedzi przeciwnika pomiędzy ruchami.

Rozpowszechniona, zrównoważona forma daje białym tylko jeden ruch w pierwszej turze. Następnie czarne wykonują dwa ruchy, białe dwa i gra trwa dalej w turach dwuruchowych. Bez tego początkowego wyrównania pierwszeństwo i natychmiastowa pełna sekwencja dwóch ruchów dawałyby białym szczególnie dużą przewagę.

Jak działa szach

Szach oznacza, że król jest atakowany. Reguły szacha nie pozwalają traktować dwóch ruchów jako zezwolenia na tymczasowe pozostawienie króla w niebezpieczeństwie. Jeżeli gracz zaczyna turę pod szachem, pierwszy ruch musi go usunąć. Król nie może też wejść na atakowane pole w pierwszym ruchu i uciec z niego w drugim.

Jeżeli pierwszy ruch tury daje szacha królowi przeciwnika, tura się kończy, a drugi ruch przepada. Zbyt wczesny szach może więc być mniej silny, niż początkowo się wydaje: wymusza odpowiedź, ale odbiera możliwość wykonania kolejnej czynności.

Konsekwencje strategiczne

• Groźby dwuetapowe są natychmiastowe. Jedna bierka może otworzyć linię, a druga wykorzystać ją w tej samej turze.
• Atakowana bierka może uciec i w drugim ruchu stworzyć własną groźbę.
• Bezpieczeństwo króla wymaga przewidywania pełnych sekwencji dwóch ruchów, a nie jednej odosobnionej odpowiedzi.
• Kolejność ruchów ma znaczenie. Dwa ruchy legalne oddzielnie mogą utworzyć nielegalną sekwencję, jeśli pierwszy pozostawia własnego króla pod szachem.

Liczba ruchów pozostaje stała i wynosi dwa, inaczej niż w szachach progresywnych, gdzie rośnie z tury na turę. Opublikowane zestawy zasad różnią się także w niektórych przypadkach szczególnych, dlatego przed rozpoczęciem gracze powinni uzgodnić konkretną wersję.

Wariant pojawił się w 1925 roku w marsylskiej gazecie Le Soleil. Jego tożsamość nie wynika z nowego ustawienia początkowego ani dodatkowych bierek, lecz z podstawowej jednostki gry: każdy gracz musi myśleć połączonymi parami ruchów.