Wolny pion

Wolny pion nie ma przed sobą pionów przeciwnika na własnej ani na żadnej z dwóch sąsiednich kolumn. Kolumna jest pionową linią szachownicy. Liczy się wyłącznie obszar w kierunku ruchu piona; wrogi pion stojący za nim nie odbiera mu statusu wolnego.

Bycie wolnym nie oznacza, że pion jest nie do zatrzymania. Wrogi król lub figura nadal może go zablokować albo zbić. Jego siła wynika z groźby promocji. Gdy dotrze do ostatniej linii, musi natychmiast zostać zamieniony na hetmana, wieżę, gońca lub skoczka tego samego koloru. Przeciwnik często musi poświęcać czas i figury na powstrzymanie jego marszu.

Co decyduje o jego sile

• Zaawansowanie: im bliżej promocji znajduje się pion, tym mniej czasu ma przeciwnik na reakcję.
• Wsparcie: chroniony wolny pion jest broniony przez innego piona i zwykle trudniej go zablokować.
• Połączenie: dwa wolne piony na sąsiednich kolumnach mogą się wspierać jako połączone piony.
• Aktywność: król i figury muszą pomagać mu w marszu albo wykorzystywać go do odciągania obrońców.
• Blokada: figura ustawiona bezpośrednio przed pionem może go zatrzymać, podczas gdy inne figury atakują go z boku lub od tyłu.

Większość pionowa, czyli większa liczba pionów niż u przeciwnika w jednym sektorze, może po wymianach utworzyć wolnego piona. Zanim to nastąpi, pion mający największą szansę stać się wolnym nazywa się kandydatem na wolnego piona. Różnica zależy od obecnego ustawienia wrogich pionów, a nie od przyszłego zamiaru.