Plan

Plan łączy kilka ruchów wspólnym celem. Może zmierzać do poprawienia figury, zaatakowania piona, otwarcia kolumny dla wieży przez usunięcie pionów z tej pionowej linii, wymiany obrońcy albo przygotowania ruchu pionem. Plan wynika z oceny pozycji, a nie z zapamiętanej sekwencji, którą trzeba wykonać niezależnie od gry przeciwnika.

Planowanie nie oznacza też obliczania trzydziestu dokładnych ruchów. Kalkulacja bada konkretne warianty: jeśli wykonam ruch, jakie odpowiedzi ma przeciwnik i co wydarzy się później. Plan wyznacza kierunek, a kalkulacja sprawdza, czy każdy krok działa właśnie teraz.

Praktyczny proces

1. Sprawdź bezpośrednie groźby, ponieważ żadna powolna idea nie ma znaczenia, jeśli grozi mat albo utrata materiału, czyli figury lub piona.
2. Oceń materiał; bezpieczeństwo królów; aktywność, czyli liczbę użytecznych pól figur; przestrzeń, czyli część szachownicy kontrolowaną przez każdą stronę; oraz strukturę pionową, aby zastosować właściwą strategię, czyli wybór długofalowych priorytetów.
3. Wybierz osiągalny cel i wskaż kilka ruchów kandydujących, czyli posunięć wartych obliczenia.
4. Po każdej odpowiedzi przeciwnika oceń pozycję ponownie. Zachowaj cel, jeśli nadal jest uzasadniony, albo zmień plan, gdy wymaga tego pozycja.

Dobry plan uwzględnia również zamiary przeciwnika. Czasem najlepsza kontynuacja nie rozwija własnej idei, lecz zapobiega jego planowi albo wprowadza zasób, czyli ruch lub pomysł zmieniający problem i priorytety. Elastyczność jest częścią planowania, a nie dowodem, że wcześniejszy plan był bezużyteczny.