Middenspel

Het middenspel komt na de opening en vóór het eindspel, maar de grenzen zijn niet exact. Het is meestal herkenbaar wanneer de belangrijkste stukken meedoen en de stelling eigen plannen vereist in plaats van alleen bekende openingszetten.

Voor een plan vergelijk je stellingkenmerken. Materiaal zijn de stukken en pionnen die elke partij heeft. Activiteit geeft de nuttige invloed van een stuk aan. De pionnenstructuur is de verdeling en onderlinge verbinding van pionnen. Ook ruimte en de veiligheid van beide koningen tellen.

Een plan is een richting voor meerdere zetten op basis van deze verschillen: een blootgestelde koning aanvallen, een slecht geplaatst stuk verbeteren, een open lijn bezetten of een aanvalsbare zwakte maken. Na elk antwoord moet het plan opnieuw worden bekeken, want de stelling verandert.

Tactieken zijn concrete reeksen voor een direct resultaat, zoals materiaalwinst of mat. Motieven als een penning of vork kunnen beslissen, ook bij een goed algemeen plan. Strategie en berekening concurreren dus niet: het plan stelt doelen en tactiek controleert of ze nu uitvoerbaar zijn.

De overgang naar het eindspel hangt evenmin alleen van dameruil af. Een stelling zonder dames kan veel stukken, kwetsbare koningen en tactisch spel hebben. Een stelling met dames kan eindspelkenmerken hebben als weinig materiaal overblijft en de koningen relatief veilig zijn.