Novotny

De Novotny komt vooral voor in gecomponeerde schaakproblemen. Denk aan twee zwarte stukken die over lange lijnen verdedigen, meestal een toren over een rij of lijn en een loper over een diagonaal. Die twee verdedigingslijnen kruisen elkaar op één veld.

Wit plaatst doelbewust een stuk op dat snijpunt. De zet blokkeert beide zwarte lijnen tegelijk en biedt het witte stuk ter slag aan. Dit is een offer: Wit aanvaardt het verlies van een stuk omdat de ontstane interferentie helpt het doel van het probleem te bereiken, doorgaans een geforceerd mat.

Als een van beide zwarte lijnstukken op het snijpunt slaat, verwijdert het het witte stuk maar bezet het nu zelf het kritieke veld. Daardoor blijft het de lijn van het andere zwarte stuk blokkeren. Een torenslag kan de diagonaal van de loper versperren, terwijl een loperslag de lijn van de toren kan afsluiten. De componist benut beide slagen als verschillende varianten.

De Novotny is nauw verwant aan de Grimshaw. Beide berusten op wederzijdse interferentie tussen twee verdedigingslijnen. Het wezenlijke verschil is dat een Novotny begint doordat de tegenpartij een offerstuk op het snijpunt plaatst om die interferentie uit te lokken.