قربانی تخلیه

قربانی تخلیه یکی از مهره‌های خودی را از خانه یا خطی که مهره دیگری لازم دارد کنار می‌برد. این خط می‌تواند ستون عمودی، ردیف افقی یا قطر باشد. مهره مزاحم چیزی می‌گیرد، کیش می‌دهد، یعنی مستقیماً به شاه حمله می‌کند، یا تهدید دیگری می‌سازد و در معرض گرفتن می‌ماند، اما خروجش بلافاصله راه ادامه را باز می‌کند.

کاربرد این نام کاملاً یکسان نیست. برخی منابع هم آزاد کردن خط و هم خالی کردن خانه را تخلیه می‌نامند. در یک دسته‌بندی کلاسیک، تخلیه خط از قربانی‌ای که هدفش خالی کردن خانه برای مهره دیگر است جدا می‌شود.

مهرهٔ خودی خط را مسدود کرده استخانهٔ بحرانی اشغال است

دادن وزیر برای باز کردن ستون h

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

آغاز

Qxh7+

Rxh7

Rxh7#

وزیر h5 و رخ h1 هر دو در ستون h هستند.

مهرهٔ خودی خط را مسدود کرده است

وزیر سفید در h5 همان ستونی را اشغال کرده که رخ h1 در آن است. رخ هنوز نمی‌تواند در ستون h به‌سوی شاه حرکت کند.

1. وزیر h5 و رخ h1 هر دو در ستون h هستند.
2. مسیر رخ در h5 پایان می‌یابد، زیرا وزیر خودی مانع ادامهٔ آن است.

تناقض ظاهری اصل ایده است: یک مهره ارزشمند می‌تواند هم‌زمان مانع باشد. اگر کنار رفتنش خطی به سوی شاه باز کند، خانه‌ای را آزاد کند که مهره دیگری از آن بتواند بدون پاسخ قانونی به شاه حمله کند، یا اجازه ورود مهره‌ای قوی‌تر را بدهد، از دست دادنش بهای درستی است. ادامه معمولاً تهدیدی فوری می‌سازد تا حریف فرصت بستن دوباره خط یا دور کردن هدف را نداشته باشد.

برای آزمودن ایده، مشخص کن کدام مهره خودی راه را بسته و پس از حرکتش دقیقاً چه امکانی پدید می‌آید. سپس بررسی کن حرکت تخلیه تهدید فوری دارد، آیا مهره واقعاً باید قربانی شود و حریف پس از پذیرفتن یا نپذیرفتن مهره پیشنهادی چه دفاع‌هایی دارد.

این ایده اغلب بخشی از یک ترکیب، یعنی دنباله‌ای مشخص از حرکت‌های پیوسته، است. با قربانی انحراف فرق دارد: تخلیه مانع خودی را کنار می‌برد، اما انحراف مهره دشمن را وادار می‌کند وظیفه‌اش را ترک کند.