کارپوف در برابر اونتسیکر، نیس 1974

در طول بیست‌وپنج حرکت کامل، از حرکت 16 تا 40، حتی یک گرفتن هم رخ نمی‌دهد. وقتی اونتسیکر تسلیم می‌شود، توازن مادی همچنان برقرار است. تناقض این پیروزی همین است: تقریباً هیچ‌چیز از صفحه ناپدید نمی‌شود، اما امکانات دو طرف بسیار متفاوت می‌شوند.

در 18 ژوئن 1974، آناتولی کارپوف در مرحلهٔ نهایی المپیاد شطرنج نیس، روی میز اول شوروی در برابر آلمان غربی بازی می‌کرد. امتیاز او در پیروزی تیمی با نتیجهٔ 3,5 به 0,5 نقش داشت. تیم شوروی در پایان اول شد و کارپوف مسابقات را با 12 امتیاز از 14 بازی، بدون شکست، به پایان رساند. این دیدار بخشی از آن عملکرد جمعی است، هرچند ارزش شطرنجی آن به‌خودی‌خود پابرجاست.

حفظ مهره‌ها، تغییر مسئله

وقتی مرکز بسته است، فضای بیشتر اهمیت دارد، زیرا امکان تغییر وظیفه را بدون از دست رفتن هماهنگی فراهم می‌کند. مهره‌های سفید می‌توانند به نوبت از مرکز دفاع کنند، از رخ‌ها پشتیبانی کنند و راه‌های ورود تازه‌ای بجویند. سیاه نیز مانور می‌دهد، اما بخش بزرگی از حرکت‌هایش پشتیبانی‌های موجود را حفظ می‌کند، نه اینکه امکانات تازه‌ای بسازد. تفاوت در این نیست که یک طرف حرکت می‌کند و دیگری نه: در این است که هر حرکت چه کاری را در ادامه ممکن می‌سازد.

خاص‌ترین تصویر، 24.Ba7 است. نه مهره‌ای می‌گیرد و نه کیش می‌دهد؛ فیلی را در ستونی می‌گذارد که رخ‌ها می‌توانستند در آن تعویض شوند. اهمیتش به یک ویژگی هندسی نامعمول محدود نیست. کارپوف مهره‌های زیادی را در بازی نگه می‌دارد، در حالی که فضای موجود برای هماهنگ کردن آن‌ها در دو طرف برابر نیست. به این ترتیب می‌تواند جبههٔ دیگری را آماده کند، بی‌آنکه جبههٔ نخست را رها کند.

بسته شدن پیاده‌های جناح شاه نیز امنیت را تضمین نمی‌کند. برای ورود مهره‌ها لازم نیست خط‌ها یکباره باز شوند: تغییر کنترل چند خانه و حذف مدافع مناسب می‌تواند کافی باشد. حملهٔ پایانی از همین دگرگونی پدید می‌آید. این حمله کار پوزیسیونی را با ترکیبی بی‌ارتباط با آنچه پیش‌تر رخ داده جایگزین نمی‌کند.

پیروزی به روایت صاحب آن

کارپوف بازی را همراه با تفسیر در گزیدهٔ بازی‌های خود از 1969 تا 1977 گنجاند که در 1978 منتشر شد. ترجمهٔ داگلاس گریفین امکان خواندن توضیح خودِ برنده را فراهم می‌کند. این روایتی پس‌نگر است: کمک می‌کند بفهمیم او مسائل پوزیسیون را چگونه مرتب می‌کرد، اما معادل ثبت تمام افکاری نیست که هنگام بازی داشته است.

وقتی از پایان به بازی نگاه می‌کنیم، پیروزی ممکن است خیلی پیش از آنکه واقعاً قطعی شده باشد، اجتناب‌ناپذیر به نظر برسد. بهتر است در برابر این برداشت مقاومت کنیم. ارزش دیدار در این است که یک پوزیسیون دارای منابع چگونه با تصمیم‌های مشخص به‌تدریج محدود می‌شود، نه در این فرض که گشایش اونتسیکر را محکوم کرده بود. تسلیم زمانی رخ می‌دهد که وزیرها، رخ‌ها و شمار زیادی از سوارهای سبک هنوز روی صفحه‌اند. برابری مادی دیگر مبارزه را توصیف نمی‌کند: در یک سو تهدیدهای هماهنگ مانده‌اند و در سوی دیگر مهره‌هایی که نمی‌توانند با هم پاسخ دهند.