مات نمونه

مات نمونه طبقه‌بندی زیبایی‌شناختیِ مات در مسئله‌پردازی شطرنج است. مات باید هم خالص و هم اقتصادی باشد. این مفهوم قاعدهٔ پایهٔ مات را تغییر نمی‌دهد، بلکه نحوهٔ هماهنگی مهره‌ها در موقعیت نهایی را توصیف می‌کند.

در مات خالص، خانهٔ شاه مات‌شده فقط یک بار مورد حمله است و هر خانهٔ خالی پیرامون آن نیز فقط یک بار مورد حمله قرار دارد. خانهٔ مجاوری که مهره‌ای از طرف مات‌شده آن را اشغال کرده، مسدود محسوب می‌شود و معمولاً نباید هم‌زمان از سوی طرف مات‌کننده مورد حمله باشد. یک استثنای رایج این هم‌پوشانی را زمانی مجاز می‌داند که مهرهٔ مسدودکننده باید برای کار کردن مات به شاه خود میخکوب بماند.

در مات اقتصادی، همهٔ مهره‌های طرف مات‌کننده در محصور کردن شاه مشارکت دارند، هرچند به‌طور سنتی شاه و پیاده‌ها می‌توانند از این الزام مستثنا باشند. وقتی خلوص و اقتصاد هر دو وجود داشته باشند، نتیجه مات نمونه است. این معیار می‌تواند در مسئله‌های چهارحرکتی یا بیشتر، یعنی مات‌های مستقیم با چهار یا چند حرکت سفید، در مات‌های کمکی، که دو طرف برای ایجاد مات همکاری می‌کنند، و در دیگر گونه‌های مسئله‌پردازی دیده شود.

شبکه‌ای حداقلی بدون پوشش دوگانه

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

آغاز

Qb7#

Qb7 وزیر را به خانه‌ای می‌برد که از آنجا کیش می‌دهد و راه‌های خروج شاه سیاه را می‌پوشاند.

وزیر هنوز کیش نمی‌دهد

وزیر سفید در b6 و شاه سفید در c6 است. شاه سیاه a8 در کیش نیست، اما راه‌های خروجش از پیش محدود شده‌اند. Qb7 مات را کامل می‌کند و کارکرد هر مهره را جدا نگه می‌دارد.

1. Qb7 وزیر را به خانه‌ای می‌برد که از آنجا کیش می‌دهد و راه‌های خروج شاه سیاه را می‌پوشاند.