حمله مات

حمله مات عملیاتی علیه شاه است که می‌کوشد بازی را با کیش‌ومات پایان دهد، یعنی حمله‌ای به شاه که هیچ حرکت قانونی نمی‌تواند آن را پاسخ دهد. این اصطلاح صرفاً هر تهاجمی در نزدیکی شاه یا یک حرکت کیش را توصیف نمی‌کند. حمله ممکن است شامل چند حرکت برای نزدیک‌کردن مهره‌ها، بازکردن خطوط و گرفتن خانه‌های فرار باشد.

چه زمانی موجه است

حمله معمولاً زمانی امیدبخش‌تر است که شاه بی‌پناه باشد، پوشش پیاده‌ای آن تضعیف شده باشد یا مهاجم در گسترش جلوتر باشد، یعنی مهره‌های بیشتری از پیش فعال شده باشند. هماهنگی و دسترسی نیز مهم‌اند. اگر مهره‌های دیگر به‌موقع نرسند، وزیر به‌تنهایی به‌ندرت موفق می‌شود.

برای تبدیل فشار به مات، معمولاً تهدیدهای مستقیم، حذف مدافعان و تخریب سپر پیاده‌ای، یعنی ازهم‌گسیختن پیاده‌های محافظ شاه، با هم ترکیب می‌شوند. تهدید مات، یعنی امکان مات‌کردن در حرکت بعدی در صورت بی‌پاسخ‌ماندن، حریف را به واکنش وادار می‌کند و می‌تواند راه ورود مهره‌های بیشتری را به حمله باز کند. پیش از واگذاری مهره یا پیاده، مهاجم باید همه دفاع‌ها را بررسی کند: گرفتن مهاجم، بستن خط، تعویض مهره‌ها، ساختن خانه فرار یا ایجاد تهدیدی فوری علیه شاه خودِ مهاجم.

حذف مدافع و گشودن مسیر مات

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

آغاز

Rxc8+

Rxc8

Qxb7#

وزیر، فیل و اسب بر b7 همگرا می‌شوند و رخ دسترسی مستقیم به مدافع c8 دارد.

چهار مهره با دسترسی واقعی

وزیر b5، رخ c1، فیل a6 و اسب d6 پیرامون b8 هماهنگ‌اند. فیل سیاه c8 خانهٔ ورود را اشغال کرده و رخ d8 آماده است جای آن را بگیرد.

1. وزیر، فیل و اسب بر b7 همگرا می‌شوند و رخ دسترسی مستقیم به مدافع c8 دارد.
2. فیل c8 را اشغال کرده و رخ d8 آماده است اگر فیل حذف شود، در همان خانه پس بگیرد.