Rokaderechten

Rokaderechten leggen een deel van de geschiedenis van een stelling vast. Rokade is de bijzondere zet waarbij de koning twee velden naar een toren gaat en die toren naar de andere zijde van de koning wordt verplaatst. Bij het begin van een partij heeft iedere speler één recht aan de zijde waar de koning begint en één aan de zijde waar de dame begint.

Een recht gaat definitief verloren zodra de koning heeft bewogen, zodra de bijbehorende toren heeft bewogen of wanneer die toren op zijn oorspronkelijke veld wordt geslagen. Een van beide stukken later naar het beginveld terugbrengen herstelt het recht niet. Daarom laat alleen de zichtbare plaatsing van de stukken niet altijd zien of rokade nog mogelijk is.

Een behouden recht kan nu toch onbruikbaar zijn

Een speler kan het recht behouden maar tijdens de huidige zet niet kunnen rokeren. Rokade is tijdelijk verhinderd wanneer er stukken tussen koning en toren staan, wanneer de koning schaak staat, dus onmiddellijk wordt aangevallen, of wanneer de koning een aangevallen veld zou moeten kruisen of daarop zou eindigen, dus een veld waarop een vijandelijk stuk zou kunnen slaan. Die obstakels kunnen later verdwijnen, maar een verloren recht keert niet terug.

Rokaderechten zijn ook van belang wanneer stellingen worden vergeleken voor een claim van remise door herhaling, waarmee een speler remise kan claimen wanneer dezelfde stelling voor de derde keer verschijnt. Twee borden met identieke stukken op identieke velden zijn niet dezelfde reglementaire stelling als in de ene nog kan worden gerokeerd en in de andere niet.