Kritiek veld

Een kritiek veld is een veld dat de uitkomst van een stelling beslissend verandert. Als een stuk, in eindspelen meestal de koning, het bereikt, kan die partij tegen de beste verdediging een specifiek doel afdwingen. Dat doel kan de promotie van een pion zijn, dus het bereiken van de laatste rij en veranderen in een ander stuk, het winnen van een vijandelijke pion of het binnendringen in een gebied dat de vijandelijke koning niet langer kan beschermen.

Een veld is niet op zichzelf kritiek. Die status hangt af van de exacte stelling, wie aan zet is en welk doel wordt nagestreefd. Na een pionzet of ruil kunnen de belangrijke velden veranderen. Een nuttige toets is daarom concreet: wat wordt na de bezetting van het veld geforceerd en waarom kan de tegenstander dat niet langer verhinderen?

In elementaire koning-en-pion-eindspelen gebruiken veel boeken kritiek veld en sleutelveld als synoniemen. Deze woordenlijst gebruikt sleutelveld voor de standaardgroepen die in zulke eindspelen promotie veiligstellen, terwijl kritiek veld het ruimere idee is. Dat onderscheid is didactisch en niet universeel.