Straf voor een onreglementaire zet

Een onreglementaire zet kan een stuk op een verboden manier verplaatsen, de eigen koning schaak laten staan, dus onder aanval, of een andere wezenlijke voorwaarde schenden. Volgens de standaard internationale wedstrijdregels wordt de specifieke straf geactiveerd wanneer de onreglementaire zet een voltooide zet wordt, normaal wanneer de speler de klok indrukt.

Standaardprocedure in wedstrijden

1. De stelling onmiddellijk vóór de onregelmatigheid, dus het reglementaire probleem, wordt hersteld. Als die niet kan worden vastgesteld, wordt verder gespeeld vanuit de laatste eerdere stelling die wel kan worden geïdentificeerd.
2. Voor de eerste voltooide onreglementaire zet van de speler krijgt de tegenstander twee minuten extra.
3. Bij de tweede voltooide onreglementaire zet van dezelfde speler verliest die speler. Het resultaat is remise als de tegenstander via geen enkele mogelijke reeks reglementaire zetten schaakmat zou kunnen geven, dus een aanval op de koning waarop geen reglementair antwoord bestaat.

Die laatste uitzondering hangt ervan af of mat in de concrete stelling mogelijk is en niet van een vereenvoudigde stukkenlijst. Matmateriaal, dus de stukken en omstandigheden die een reglementaire matreeks mogelijk zouden maken, moet daarom in de werkelijke stelling worden beoordeeld.

Rapid, een kortere speelvorm dan standaardschaak, wijzigt enkele aantallen en procedures. Volgens de internationale rapidbijlage worden straffen van twee minuten één minuut en moet een onreglementaire zet bij bepaalde vormen van toezicht worden geclaimd of gecorrigeerd voordat de tegenstander de volgende zet doet. Het wedstrijdreglement en de vorm van toezicht zijn daarom van belang.