Onomkeerbare zet

Een onomkeerbare zet verandert iets dat niet kan worden hersteld door de stukken eenvoudig terug te zetten. De term betekent niet dat de partij strategisch gewonnen is of dat een soortgelijke opstelling nooit kan terugkeren. Hij betekent dat de reglementaire of technische toestand niet meer exact dezelfde kan worden.

Enge betekenis voor de vijftigzettenregel

Voor de regel die een claim van remise toestaat na vijftig zetten van iedere speler zonder pionzet of slag, zijn de zetten die de telling herstarten precies slagzetten en pionzetten. Een dubbele pionzet behoort tot deze groep.

Ruimere betekenis voor herhaling en software

Zetten die rokaderechten definitief verwijderen, dus de historische toestemming om koning en toren via die bijzondere zet te verplaatsen, worden eveneens onomkeerbaar genoemd, ook wanneer het geen slagzetten of pionzetten zijn. Technische systemen kunnen bovendien een zet die een en-passantrecht laat verlopen als onomkeerbaar classificeren. Zelfs als de stukken later naar dezelfde velden terugkeren, komen de beschikbare reglementaire zetten niet meer overeen met de eerdere stelling.

De bedoelde betekenis is daarom van belang. Een niet-slaande koningszet kan voor herhaling onomkeerbaar zijn omdat zij rokaderechten verwijdert, maar herstart de vijftigzettentelling niet. Een slagzet doet beide.