Eindspel van dame tegen pion

In dit eindspel heeft één partij koning en dame en de andere koning en pion. Promotie betekent dat de pion naar de laatste rij gaat en wordt vervangen, gewoonlijk door een dame. De dame wint gewoonlijk door de pion met schaakzetten tegen te houden en hem later te slaan, maar sommige zeer ver opgerukte pionnen kunnen remise houden.

De gebruikelijke winstmethode

De standaardmethode is schaak geven totdat de verdedigende koning direct vóór zijn eigen pion moet gaan staan. Zolang de koning dat veld bezet, blokkeert hij tijdelijk de promotie. De partij met de dame gebruikt de gewonnen tijd om haar koning dichterbij te brengen en herhaalt het proces totdat de pion kan worden geslagen zonder een patverdediging toe te laten.

De patuitzonderingen

Pat ontstaat wanneer de speler die aan zet is niet schaak staat maar geen legale zet heeft, zodat de partij remise is. Dit verklaart de bekendste uitzonderingen. Wanneer de pion één stap van promotie staat, kunnen randpionnen op de buitenste a- en h-lijnen en loperpionnen op de c- en f-lijnen remise maken als hun koning correct staat en de aanvallende koning te ver weg is. Een lijn is een verticale kolom van het bord.

Paardpionnen op de b- en g-lijnen en centrumpionnen op de d- en e-lijnen verliezen gewoonlijk zelfs wanneer ze even ver zijn opgerukt. Alleen de lijn is echter niet voldoende om de stelling te beslissen. De plaatsing van beide koningen, wie aan zet is en onmiddellijke schaakzetten kunnen het resultaat veranderen. Een nabijgelegen aanvallende koning kan ook de patverdedigingen van rand- en loperpionnen verslaan.