Statische ruilwaardering

Statische ruilwaardering, afgekort SEE naar de Engelse naam, beantwoordt een lokale vraag: als op één veld een reeks slagen begint, welk materiaalresultaat kan elke kant dan bereiken? In plaats van alle zetten op het bord te onderzoeken, volgt de berekening de aanvallers en verdedigers van dat veld.

De procedure neemt meestal aan dat elke kant slaat met de minst waardevolle beschikbare aanvaller, omdat eerst een goedkoper stuk inzetten doorgaans gunstiger is. Nadat elk geslagen stuk is verwijderd, worden de aanvallers opnieuw berekend. Dit is belangrijk omdat een röntgenaanval kan verschijnen: een toren, loper of dame die geblokkeerd was, wordt actief wanneer een tussenliggend stuk verdwijnt.

Beide kanten mogen de reeks ook stoppen als doorgaan hun resultaat zou verslechteren. Door achterwaarts door de denkbeeldige slagen te werken, schat SEE of de eerste slag materiaal wint, gelijk houdt of verliest. Engines gebruiken dit signaal om slagen voorrang te geven in de zetordening en om te bepalen welke slagen tijdens de quiescentiezoeking verder moeten worden onderzocht.

Het woord statisch wijst op de beperking. SEE concentreert zich op een materiaalruil op één veld en vervangt geen volledige tactische zoekactie. De berekening kan missen dat een slag mat geeft, een beslissende dreiging creëert, een verdediger afleidt of elders een tussenzet mogelijk maakt. Een zorgvuldige implementatie moet ook correct omgaan met gepende stukken, die niet kunnen bewegen zonder hun koning bloot te stellen, en met aanvallen die niet legaal kunnen worden gebruikt.