مات دانشمند

مات دانشمند هنگام حملهٔ سفید پیادهٔ f7 و هنگام حملهٔ سیاه پیادهٔ f2 را هدف می‌گیرد. در آغاز، تنها شاه از آن پیاده حمایت می‌کند. وزیر و فیل می‌توانند با هم به آن حمله کنند تا گرفتن با وزیر همراه با کیش باشد و فیل نیز از وزیر حمایت کند.

در شناخته‌شده‌ترین آرایش، فیل سفید به سوی f7 نشانه می‌رود و وزیر به h5 می‌رسد. اگر سیاه حرکتی انجام دهد که به تهدید پاسخ ندهد، Qxf7# می‌تواند بازی را پایان دهد. در نمادگذاری جبری، Q به معنی وزیر است، x گرفتن را نشان می‌دهد و # نشانهٔ مات است.

وزیر با رفتن به f2 مات می‌کند

1

2

3

4

5

6

7

h8

g

f

e

d

c

b

a

وزیرِ f2 به شاهِ e1 کیش می‌دهد و f1 را نیز می‌بندد.

وزیر در f2، فیل در c5

این وضعیت یک مات واقعی را نشان می‌دهد: وزیر محدودهٔ نزدیک را کنترل می‌کند و فیل مانع می‌شود شاه آن را بگیرد.

1. وزیرِ f2 به شاهِ e1 کیش می‌دهد و f1 را نیز می‌بندد.
2. وزیر در امتداد ردیف دوم، e2 و d2 را پوشش می‌دهد.
3. فیلِ c5 از f2 محافظت می‌کند، بنابراین شاه نمی‌تواند وزیر را بگیرد.
4. وزیر سفید در d1 تنها خانهٔ مجاوری را اشغال کرده که سیاه آن را کنترل نمی‌کند.

مات دانشمند اجباری نیست. می‌توان با دفاع از f7، بستن خط فیل یا حمله به وزیر در حالی که تهدید نیز پاسخ داده می‌شود آن را متوقف کرد. بیرون آوردن زودهنگام وزیر همچنین ممکن است زمان از دست بدهد: حریف هنگام حمله به وزیر می‌تواند مهره‌هایش را گسترش دهد، یعنی اسب‌ها و فیل‌ها را به خانه‌های مفید ببرد.