Ruch nieodwracalny

Ruch nieodwracalny zmienia coś, czego nie można przywrócić przez samo cofnięcie bierek. Termin nie oznacza, że partia jest strategicznie wygrana ani że podobne ustawienie nigdy nie może się powtórzyć. Oznacza, że stan prawny lub techniczny nie może już stać się dokładnie taki sam.

Wąskie znaczenie w regule pięćdziesięciu ruchów

W regule pozwalającej zażądać remisu po pięćdziesięciu ruchach każdego gracza bez ruchu pionem ani bicia licznik zerują właśnie bicia i ruchy pionów. Podwójny ruch piona należy do tej grupy.

Szersze znaczenie przy powtórzeniu i w oprogramowaniu

Nieodwracalnymi nazywa się także ruchy, które trwale odbierają prawa do roszady, czyli historyczne uprawnienie do wykonania specjalnego ruchu królem i wieżą, nawet jeśli nie są biciem ani ruchem piona. Systemy techniczne mogą dodatkowo klasyfikować jako nieodwracalny ruch, który powoduje wygaśnięcie prawa do bicia w przelocie. Nawet jeśli bierki później wrócą na te same pola, dostępne legalne ruchy nie będą już odpowiadać wcześniejszej pozycji.

Znaczenie zależy więc od kontekstu. Ruch króla bez bicia może być nieodwracalny dla powtórzenia, ponieważ odbiera prawa do roszady, lecz nie zeruje licznika pięćdziesięciu ruchów. Bicie spełnia obie funkcje.