Twierdza Karstedta

Twierdza Karstedta jest pozycją obronną w końcówce hetmana przeciwko gońcowi i skoczkowi. Twierdza to formacja, której nie da się przełamać mimo dużej straty materialnej, jeśli obrońca zachowuje koordynację figur.

W ustawieniu Karstedta król, goniec i skoczek tworzą barierę kontrolowanych pól. Hetman może szachować i szybko zmieniać stronę, lecz sam nie jest w stanie zmusić broniącego króla do opuszczenia formacji ani otworzyć użytecznej drogi wejścia dla własnego króla.

Tworzy to ważny wyjątek: hetman zwykle wygrywa przeciwko gońcowi i skoczkowi, ale nie wtedy, gdy obrońca osiągnie tę twierdzę. Praktyczne pytanie dotyczy nie tylko ilości materiału, lecz również tego, czy obrońca zdąży ukończyć ustawienie, zanim hetman rozdzieli figury albo przybliży swojego króla.

Twierdza należy do teorii końcówek bez pionów. Nie jest nią każde zwarte skupisko figur. Jedno niewłaściwe pole, niebroniona figura albo źle ustawiony król mogą pozwolić hetmanowi wejść z szachami, podwójnymi atakami lub atakiem unieruchamiającym figurę, ponieważ jej ruch odsłoniłby króla.