Osłona pionowa

Osłona pionowa to grupa pionów stojących przed królem lub wokół niego, która utrudnia zbliżenie się wrogich figur. Najczęściej powstaje po roszadzie, szczególnym ruchu króla i wieży, który zwykle przenosi króla na jedno ze skrzydeł, czyli jedną ze stron szachownicy.

Piony chronią na dwa sposoby. Ich obecność blokuje kolumny, czyli linie pionowe, oraz przekątne, czyli linie ukośne; ponadto ich ataki po przekątnej odbierają pola figurom przeciwnika. Osłona nie musi zachowywać idealnego kształtu, ale powinna utrudniać przeciwnikowi łatwe otwieranie linii i pozostawiać wystarczającą liczbę obrońców w pobliżu króla.

Każdy ruch pionem jest nieodwracalny, ponieważ pion nie może się cofnąć. Przesunięcie piona osłony może utworzyć użyteczne pole ucieczki, ale może też pozostawić trudne do obrony pole, otworzyć przekątną albo pozwolić przeciwnikowi wymienić piony i otworzyć kolumnę. Skutek zależy od tego, które figury mogą wykorzystać te zmiany.

Nienaruszona osłona sama w sobie nie gwarantuje bezpieczeństwa króla. Może zostać zaatakowana przez szturm pionowy, czyli skoordynowaną serię ruchów pionami, której celem jest wyparcie obrońców i otwarcie linii. Może też zawieść, gdy przeciwnik zdoła skierować na skrzydło więcej atakujących, niż obrońca jest w stanie powstrzymać.

Co należy sprawdzić

• Których pionów brakuje, które ruszyły naprzód lub odłączyły się od reszty osłony.
• Które kolumny i przekątne otworzą się po wymianie pionów.
• Których pobliskich pól nie kontroluje już żaden pion.
• Które figury obu stron mogą dotrzeć na skrzydło w jednym lub dwóch ruchach.