Materiał

Materiał to piony i figury pozostające na szachownicy. Porównanie materiału pomaga ustalić, która strona ma więcej siły do ataku, obrony lub wymian. Do szybkiego liczenia stosuje się umowną skalę wartości względnych:

• Pion: 1 punkt.
• Skoczek lub goniec: 3 punkty.
• Wieża: 5 punktów.
• Hetman: 9 punktów.

Królowi nie przypisuje się praktycznej wartości, ponieważ partia kończy się matem, gdy król jest atakowany i nie ma legalnej odpowiedzi, a nie jego zbiciem. Liczby są wskazówką, nie prawem. Bezpieczeństwo króla, aktywność, struktura pionów, czyli ich rozmieszczenie, oraz koordynacja, czyli współdziałanie figur we wspólnym zadaniu, mogą sprawić, że figura będzie warta w praktyce więcej lub mniej niż zwykle.

Przewaga materialna jest zwykle przewagą i często pozwala upraszczać pozycję, czyli wymieniać figury, aby ograniczyć zasoby przeciwnika. Nie gwarantuje jednak wygranej: przeciwnik może mieć kompensację w postaci ataku, aktywności lub trwałych korzyści. Różnica między rodzajami siły, na przykład wieża przeciwko dwóm lekkim figurom, tworzy nierównowagę, którą trzeba oceniać w konkretnej pozycji.