Mat modelowy

Mat modelowy jest estetyczną klasyfikacją mata stosowaną w kompozycji szachowej. Mat musi być jednocześnie czysty i ekonomiczny. Nie zmienia podstawowej reguły mata, lecz opisuje koordynację bierek w pozycji końcowej.

W macie czystym pole matowanego króla jest atakowane tylko raz, a każde wolne pole wokół niego również jest atakowane tylko raz. Pole sąsiednie zajęte przez bierkę strony matowanej uważa się za zablokowane i zazwyczaj nie powinno być dodatkowo atakowane przez stronę matującą. Standardowy wyjątek dopuszcza takie nakładanie się, gdy blokująca bierka musi pozostać związana z własnym królem, aby mat działał.

W macie ekonomicznym wszystkie bierki strony matującej uczestniczą w ograniczaniu króla, choć tradycyjnie król i piony mogą być wyłączone z tego wymagania. Gdy jednocześnie występują czystość i ekonomia, powstaje mat modelowy. Kryterium to może pojawiać się w wielochodówkach, czyli matach prostych w czterech lub więcej ruchach białych, w matach pomocniczych, gdzie obie strony współpracują, aby doprowadzić do mata, oraz w innych gatunkach kompozycji.