Tempo

Tempo to jedno posunięcie rozumiane jako jednostka czasu na szachownicy. Nie odnosi się do liczby sekund pozostałych na zegarze. Każda tura pozwala wykonać zadanie, na przykład wyprowadzić figurę z pola początkowego, stworzyć groźbę lub ustawić króla na użyteczniejszym polu, dlatego osiągnięcie celu w mniejszej liczbie posunięć może być decydujące.

Gracz zyskuje tempo, gdy jedno posunięcie spełnia cel, a zarazem zmusza przeciwnika do odpowiedzi. Figura może zakończyć swoje rozwinięcie, wychodząc z pola początkowego, i jednocześnie zaatakować inną figurę. Tempo traci się, gdy do osiągnięcia tego samego rezultatu potrzebne jest dodatkowe posunięcie, na przykład gdy jedna figura porusza się dwa razy bez uzyskania wystarczającej korzyści.

Porównanie zawsze zależy od pozycji. Powtarzanie ruchów figurą nie jest automatycznie stratą czasu, jeśli każde posunięcie tworzy użyteczną groźbę. Podobnie zmuszenie figury przeciwnika do ruchu może nie przynieść realnego zysku, jeśli dotrze ona na lepsze pole. Ważne jest to, jakie zadania wykonuje każda strona i jak zmienia się inicjatywa, zdolność łączenia gróźb wymagających odpowiedzi.

Szczególny przypadek końcówki

W niektórych końcówkach, fazie partii, w której pozostaje niewiele figur, celowa strata tempa przez ruch wyczekujący jest właściwa, ponieważ przeciwnik musi wtedy działać w krytycznej pozycji. Może to stworzyć zugzwang, sytuację, w której gracz musi się ruszyć, lecz każde legalne posunięcie pogarsza jego pozycję. Pozornie bezczynny ruch może więc być najlepszy, gdyż zmienia stronę, która musi działać w decydującym momencie.