Inicjatywa

Posiadanie inicjatywy oznacza wykonywanie aktywnych posunięć, które stawiają problemy na tyle pilne, że przeciwnik musi odpowiedzieć. Gdy jedna strona poprawia ustawienie figur, tworzy groźby lub otwiera dla nich nowe drogi, druga zużywa posunięcia na obronę. Inicjatywa jest więc ściśle związana z tempem, czyli każdym posunięciem dostępnym do wykonania zadania.

Inicjatywa nie jest tym samym co obiektywnie lepsza pozycja. Gracz może mieć mniej materiału, czyli niższą łączną wartość pionów i figur, a mimo to kierować grą, ponieważ jego groźby pojawiają się szybciej. Inicjatywa może też istnieć bez bezpośredniego ataku na króla: ograniczenie figury, utworzenie wolnego piona, przed którym nie ma pionów przeciwnika na jego ani sąsiednich kolumnach, lub wejście na otwartą kolumnę, pionową linię bez pionów, może wymuszać obronę.

Jak ją utrzymać i jak się kończy

Inicjatywa jest często tymczasowa. Utrzymuje się ją wtedy, gdy każde posunięcie poprawia pozycję i zachowuje realną presję, a nie przez dawanie szachów, bezpośrednich ataków na króla, bez dodatkowego celu. Może zamienić się w konkretny zysk, przewagę dynamiczną opartą na aktywności i natychmiastowych możliwościach, albo w trwałą korzyść. Gdy groźby się wyczerpują, przeciwnik może zorganizować kontrgrę, aktywną grę tworzącą własne groźby, i przejąć inicjatywę.

Praktyczna decyzja polega na rozpoznaniu, kiedy dalej naciskać, a kiedy przekształcić aktywność w coś trwałego. Wymiana figur może być właściwa, jeśli pozostawia dodatkowy materiał lub lepszą strukturę pionową; może być błędem, jeśli usuwa atakujące figury i uwalnia obrońcę.