Ju Wenjun tegen Lei Tingjie, 2023 (partij 12)

Ju Wenjun begon de laatste partij niet met een voorsprong die ze moest verdedigen. Op 22 juli 2023 hadden beide speelsters 5,5 punten: een overwinning besliste de titel, terwijl een remise tot een tiebreak zou leiden. Ju had wit, maar moest nog altijd meer bereiken dan een risicoloze stelling.

De weg naar die gelijke stand was voor beiden anders verlopen. Lei won de vijfde partij; Ju antwoordde in de achtste. De match was verdeeld over Shanghai en Chongqing, en de kampioene arriveerde op die tweede locatie met een achterstand. Haar uiteindelijke overwinning bekroonde geen ononderbroken overwicht: ze voltooide een inhaalrace waarin ze eerst de voorsprong van de uitdaagster had moeten wegwerken.

Een ander probleem oplossen

Ju's keuze op het moment dat de materiaalverhouding veranderde, helpt de partij te begrijpen zonder die vanuit de uitslag te beoordelen. Volgens haar uitspraken, opgetekend door Colin McGourty voor Chess.com, koos ze 18.Bxf6 om de stelling ingewikkeld te houden en wist ze niet zeker hoe ze het alternatief 18.Ra2 moest beoordelen. Die uitleg bewijst niet dat haar keuze de beste was. Ze legt wel een praktische beslissing vast in een moeilijk te beoordelen stelling.

De opgerukte witte pionnen op de damesvleugel verdwenen uiteindelijk. De strijd ging nu om twee paarden tegenover een extra toren en een pion, terwijl er nog andere stukken op het bord stonden. Ju kon niet meer winnen door die oorspronkelijke pionnen verder op te spelen: ze moest een andere functie voor haar stukken vinden. De blokkade van het zwarte centrum bood die nieuwe richting.

Lei vond achteraf dat haar centrale opmars 22...e5 een belangrijke fout was geweest, eveneens volgens McGourty's verslag. Een keerpunt aanwijzen is echter niet hetzelfde als de partij als beslist beschouwen. De zwakke zwarte pionnen boden aanvalsdoelen, maar beide torens konden nog binnendringen, paarden aanvallen en schaak geven. Ook die weerstand hoort bij het verhaal van de overwinning.

Een voordeel dat nog verzilverd moest worden

Het verzilveren van het voordeel stelde een andere opgave dan de opening: de coördinatie behouden terwijl de dreigingen veranderden. Ju moest de vijandelijke vrijpion in bedwang houden, op haar koningsvleugel letten en haar koning dichter bij het centrum brengen voordat ze haar eigen pion definitief kon laten oprukken. De paarden hadden niet het hele eindspel één vaste taak; ze wisselden elkaar af als blokkeerders, verdedigers en begeleiders. De actieve koning maakte die taakverdeling mogelijk.

De notatie eindigt met 62.Rb8 en de opgave van Lei, niet met een uitgevoerde promotie of matzet. De samenwerking tussen toren, koning en paarden had zwart zonder afdoende verdediging tegen de pion op de zevende rij gelaten. Zo kwam het punt waarmee Ju destijds haar vierde titel op het WK voor vrouwen behaalde. Kenmerkend voor dit slot is het verschil tussen een kans krijgen en die benutten: de titel werd pas veiliggesteld na het oplossen van verschillende opeenvolgende problemen, niet bij het ontstaan van de eerste onbalans.