Karstedt-vesting

De Karstedt-vesting is een verdedigende stelling in dame tegen loper en paard. Een vesting is een formatie die ondanks een groot materieel nadeel niet kan worden doorbroken, mits de verdediger de stukken gecoördineerd houdt.

In de Karstedt-opstelling vormen koning, loper en paard een barrière van beheerste velden. De dame kan schaak geven en snel van vleugel wisselen, maar zij kan de verdedigende koning niet dwingen de formatie te verlaten en evenmin een bruikbare route openen waarlangs haar eigen koning kan binnendringen.

Dit vormt een belangrijke uitzondering: een dame wint gewoonlijk van loper en paard, maar niet wanneer de verdediger deze vesting bereikt. De praktische vraag is niet alleen hoeveel materiaal iedere partij heeft, maar of de verdediger de opstelling kan voltooien voordat de dame de stukken scheidt of haar koning dichtbij brengt.

De vesting behoort tot de theorie van pionloze eindspelen. Zij is niet zomaar iedere compacte groep stukken. Eén verkeerd veld, een ongedekt stuk of een verplaatste koning kan de dame laten binnendringen met schaakzetten, dubbele aanvallen of een aanval die een stuk vastzet omdat bewegen de koning zou blootstellen.