Pionloos eindspel

Een pionloos eindspel is een eindspelstelling zonder pionnen waarin alleen de koningen en enkele stukken overblijven. Het omvat elementaire matvoeringen, waarbij een aangevallen koning geen legaal antwoord heeft, en moeilijke eindspelen zoals toren en loper tegen toren of dame tegen loper en paard.

Wat verandert als er geen pionnen zijn

• Geen pion kan promoveren, zodat het resultaat volledig afhangt van de vraag of de resterende stukken zich kunnen coördineren en mat kunnen afdwingen.
• Een vesting is een verdedigende formatie die de sterkere partij ondanks meer materiaal niet kan doorbreken.
• Eeuwig schaak is een reeks schaakzetten die kan worden herhaald zonder de koning te laten ontsnappen; dit leidt gewoonlijk tot remise door herhaling.
• Pat ontstaat wanneer de speler die aan zet is niet schaak staat maar geen legale zet heeft; ook dit beëindigt de partij als remise.

Tablebases zijn databases die stellingen met weinig stukken volledig berekenen en het exacte resultaat bij perfect spel geven. Dat theoretische resultaat moet worden onderscheiden van het resultaat volgens de wedstrijdregels. Volgens de FIDE-regels kan een speler remise claimen na 50 zetten van iedere speler zonder pionzet of slagzet, en eindigt de partij automatisch in remise na 75 zulke zetten, tenzij de laatste zet mat geeft.

In een pionloos eindspel kan geen pionzet de telling opnieuw starten. Alleen een slagzet kan dat. Een door een tablebase bewezen winst kan daarom binnen de regel onmogelijk te voltooien zijn als te veel zetten nodig zijn voordat een stuk wordt geslagen of mat wordt gegeven.