Mechanische Turk

De Mechanische Turk was een tentoonstellingsmachine die Wolfgang von Kempelen bouwde en in 1770 voor het eerst presenteerde. Zij toonde een figuur in Ottomaanse kleding die aan een schaakbord zat en zonder menselijke hulp leek te kunnen spelen.

De vertoning was een zorgvuldig geconstrueerd bedrog. In de kast verborg zich een schaker die de bordstelling volgde en de figuur via mechanismen bestuurde. Schuifpanelen en verplaatsbare ruimten maakten het mogelijk delen van het interieur te tonen zonder de bediener te onthullen.

De Turk was geen computer en berekende niet zelfstandig zetten. Het historische belang ligt in het omzetten van een toekomstige vraag in openbaar theater: of een machine kon redeneren en spelen. Decennialang stimuleerde hij discussies over automatisering, intelligentie en bedrog, lang voordat echte schaakprogramma's bestonden.