Modelmat

Een modelmat is een esthetische classificatie van schaakmat in de schaakcompositie. Het mat moet zowel zuiver als economisch zijn. Het verandert de basisregel van schaakmat niet, maar beschrijft hoe de stukken in de eindstelling samenwerken.

Bij een zuiver mat wordt het veld van de matstaande koning precies één keer aangevallen en wordt ook elk vrij veld eromheen precies één keer aangevallen. Een aangrenzend veld dat door een stuk van de matstaande partij wordt bezet, geldt als geblokkeerd en mag normaal gesproken niet tevens door de matgevende partij worden aangevallen. Een gebruikelijke uitzondering staat die overlap toe wanneer het blokkerende stuk aan zijn koning gepend moet blijven om het mat te laten werken.

Bij een economisch mat nemen alle stukken van de matgevende partij deel aan het insluiten van de koning, al mogen de koning en pionnen volgens de traditie buiten deze eis vallen. Wanneer zowel zuiverheid als economie aanwezig zijn, is het resultaat een modelmat. Dit criterium kan voorkomen in meerzetten, directe matproblemen van vier of meer witte zetten, in helpmatten, waarin beide partijen samenwerken om mat tot stand te brengen, en in andere compositiegenres.