Eindspel van dame tegen pion

In dit eindspel heeft één partij koning en dame en de andere koning en pion. Promotie betekent dat de pion naar de laatste rij gaat en wordt vervangen, gewoonlijk door een dame. De dame wint gewoonlijk door de pion met schaakzetten tegen te houden en hem later te slaan, maar sommige zeer ver opgerukte pionnen kunnen remise houden.

De gebruikelijke winstmethode

De standaardmethode is schaak geven totdat de verdedigende koning direct vóór zijn eigen pion moet gaan staan. Zolang de koning dat veld bezet, blokkeert hij tijdelijk de promotie. De partij met de dame gebruikt de gewonnen tijd om haar koning dichterbij te brengen en herhaalt het proces totdat de pion kan worden geslagen zonder een patverdediging toe te laten.

Centrum- of paardenpion

De koning blokkeert de centrumpion

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

De pion staat achter zijn eigen koning

De zwarte koning staat op d1 vóór de pion op d2. De dame kan schaak blijven geven terwijl de witte koning tijd heeft om dichterbij te komen; de concrete winstvoering moet nog met een tablebase worden gecontroleerd.

De patuitzonderingen

Pat ontstaat wanneer de speler die aan zet is niet schaak staat maar geen legale zet heeft, zodat de partij remise is. Dit verklaart de bekendste uitzonderingen. Wanneer de pion één stap van promotie staat, kunnen randpionnen op de buitenste a- en h-lijnen en loperpionnen op de c- en f-lijnen remise maken als hun koning correct staat en de aanvallende koning te ver weg is. Een lijn is een verticale kolom van het bord.

Randpion met patmogelijkheidLoperpion met patmogelijkheid

De hoek van de randpion

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

Koning in de hoek, pion gedekt

Met de zwarte koning op a1 en de pion op a2 dekt de koning de pion rechtstreeks en bezet hij de hoek. De witte koning staat ver weg, zodat de remisemogelijkheid van deze geometrie lokaal moet worden gecontroleerd.

Paardpionnen op de b- en g-lijnen en centrumpionnen op de d- en e-lijnen verliezen gewoonlijk zelfs wanneer ze even ver zijn opgerukt. Alleen de lijn is echter niet voldoende om de stelling te beslissen. De plaatsing van beide koningen, wie aan zet is en onmiddellijke schaakzetten kunnen het resultaat veranderen. Een nabijgelegen aanvallende koning kan ook de patverdedigingen van rand- en loperpionnen verslaan.

Aanvallende koning dichtbij genoeg

De aanvallende koning is al dichtbij

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

De zwarte opstelling Ka1 en a2 blijft behouden, maar de witte koning staat nu op c3 en beheerst b2.

Dezelfde hoek, een andere koning

De zwarte opstelling Ka1 en a2 blijft behouden, maar de witte koning staat nu op c3 en beheerst b2. Die nabijheid verandert de geometrie die de tablebase moet beoordelen.

1. De zwarte opstelling Ka1 en a2 blijft behouden, maar de witte koning staat nu op c3 en beheerst b2.