Ruimte

Bij schaken is ruimte het nuttige gebied dat een speler controleert en kan gebruiken om de stukken te organiseren. Ze ontstaat vaak achter vooruitgeschoven pionnen. Die pionnen beperken de beschikbare velden van de tegenstander en geven de eigen stukken meer plaats. Ruimte wordt niet in exacte punten gemeten, maar aan bewegingsvrijheid en toegang tot belangrijke velden.

Een ruimtevoordeel maakt het gemakkelijker stukken te verplaatsen en krachten te concentreren, en bemoeilijkt de ontwikkeling of verdediging van de tegenstander. De partij met minder ruimte staat krap en zoekt vaak tegenspel, eigen activiteit die de tegenstander dwingt te reageren. Stukkenruil of een pionnenbreekzet, een opmars of slag die de formatie verandert en lijnen opent, kan het ruimtegebrek verlichten.

Meer ruimte garandeert geen betere stelling. Pionnen kunnen niet terug, zodat te ver oprukken zwakke velden of moeilijk verdedigbare pionnen kan achterlaten. Ruimte wordt pas een statisch voordeel, een relatief duurzaam voordeel, wanneer de stukken het gebied kunnen gebruiken, de pionnen kunnen steunen en succesvolle aanvallen van de tegenstander kunnen verhinderen. Centrumcontrole levert vaak ruimte op, maar beide begrippen zijn niet gelijk.