Tactiek

Tactiek is het onderdeel van het schaken dat concrete problemen in de huidige stelling oplost via een berekenbare zettenreeks. Het resultaat is vaak schaakmat, een aanval op de koning zonder reglementair antwoord, materiaalwinst, promotie van een pion die de laatste rij bereikt en in een ander stuk verandert, of remise die de tegenstander niet kan vermijden. Materiaal betekent de stukken en pionnen, beschouwd naar aantal en relatieve waarde.

Tactiek benut onmiddellijke relaties: een ongedekt stuk, een blootgestelde koning, meerdere stukken op één horizontale rij, verticale lijn of diagonaal, of de mogelijkheid meerdere doelen aan te vallen. Motieven zoals een vork, waarbij één stuk meerdere doelen aanvalt, een penning, die een stuk beperkt omdat een zet een belangrijker doel zou blootstellen, of een ingesloten stuk zijn herkenbare patronen. Een combinatie is een reeks waarin meerdere van zulke middelen samenwerken om één resultaat te bereiken.

Tactiek vervangt strategie niet. Strategie ordent doelen op langere termijn, terwijl tactiek zet voor zet bepaalt wat nu werkt. Een strategisch gunstige stelling kan tactische kansen scheppen, maar elk plan faalt als het een dreiging over het hoofd ziet, concrete schade die de tegenstander op de volgende zet wil veroorzaken.