Kontrszach

Kontrszach występuje, gdy szachowany gracz wykonuje jeden ruch, który wychodzi z szacha i jednocześnie szachuje przeciwnika. Ruch nie tylko spełnia obowiązek wynikający z przepisów, lecz natychmiast zmienia stronę, która musi odpowiedzieć.

Najczęstsza forma polega na zasłonięciu linii między atakującą figurą a królem, tak aby wstawiona figura blokowała pierwotny szach i jednocześnie atakowała króla przeciwnika. Inną możliwością jest ruch figury lub króla odsłaniający szach, czyli otwierający linię innej figury, która wcześniej była za nią ukryta.

Dlaczego jest tak forsowny

Na szach trzeba odpowiedzieć. Kontrszach może więc przejąć inicjatywę, czyli zdolność utrzymywania przeciwnika w konieczności odpowiadania na groźby, i działać jako wyjątkowo silna kontrgroźba. Ma znaczenie w pozycjach taktycznych i niektórych końcówkach hetmańskich, gdzie seria szachów może zdecydować, czy król ucieknie, ruchy się powtórzą albo pion ruszy naprzód.

Nie każdy szach wykonany po otrzymaniu szacha jest zwykle nazywany kontrszachem. Gdy figura szachująca zostaje po prostu zbita, a bicie przypadkiem również daje szach, wiele opisów rezerwuje to określenie dla mechanizmu zasłony lub szacha z odsłony. Istotą jest usunięcie jednego szacha i zadanie drugiego w tym samym ruchu. W węższym użyciu dzieje się to przez zasłonę albo szach z odsłony.