Niewystarczający materiał

W szachach materiał oznacza bierki pozostające na szachownicy. Mówi się o niewystarczającym materiale, gdy nie pozwalają one dać mata. Dwa samotne króle, król i goniec przeciw królowi oraz król i skoczek przeciw królowi są typowymi przykładami.

Przepisy Międzynarodowej Federacji Szachowej nie rozstrzygają tego stałą tabelą wartości. Aby pozycja natychmiast skończyła się remisem, musi być martwą pozycją: żaden gracz nie może dać mata żadną możliwą sekwencją legalnych posunięć. Nie wystarcza brak wymuszonego mata przeciw poprawnej obronie.

Obustronna niemożność zamatowania

Żadna ze stron nie może dać mata

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

Król przeciwko królowi to martwa pozycja

Pozostały tylko dwa króle. Żadna legalna sekwencja nie może zakończyć się matem dla którejkolwiek strony, więc niemożność jest obustronna, a pozycja jest martwa.

Po upływie czasu pytanie może dotyczyć jednej strony. Jeśli gracz, którego zegar szachowy nadal działa, nie mógłby dać mata przeciwnikowi żadną legalną sekwencją, wynikiem jest remis, choć drugi zegar spadł do zera. Niewystarczający materiał nie znaczy więc po prostu mało bierek.

Jednostronna niemożność zamatowaniaMało figur, lecz mat nadal jest możliwy zgodnie z przepisami

Tylko jedna strona nie może dać mata

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

Białym pozostał tylko król.

Możliwość mata zależy od strony

Białe mają tylko króla i nie mogą dać mata w żadnej legalnej sekwencji. Czarne zachowały wieżę i mogą ostatecznie zamatować, więc cała pozycja nie jest martwa. To rozróżnienie ma znaczenie przy stosowaniu reguły czasu, choć zegar nie jest przedstawiony na szachownicy.

1. Białym pozostał tylko król.
2. Czarna wieża sprawia, że czarne nadal mogą dać mata.