Niedoczas

Niedoczas, znany także pod niemieckim określeniem Zeitnot, zaczyna się, gdy pozostały czas nie pozwala już myśleć ze zwykłą głębokością i w zwykłym porządku. Nie istnieje uniwersalna liczba sekund. Zależy to od czasu początkowego, sekund dodawanych po każdym ruchu, złożoności pozycji i szybkości gracza.

Pod taką presją liczy się mniej odpowiedzi, większą wagę przypisuje pomysłom wyglądającym znajomo i rośnie prawdopodobieństwo rażącego błędu. Pogorszyć się może również fizyczne wykonywanie ruchów na szachownicy i kontrolowanie zegara. Niedoczas nie oznacza, że pozycja jest przegrana; opisuje ograniczenie czasowe, a nie ocenę, czyli osąd, która strona stoi lepiej.

Praktyczną reakcją jest uproszczenie procesu decyzyjnego. Najpierw rozpoznaj groźbę przeciwnika, rozważ szachy i bicia, wybierz spośród niewielu rozsądnych możliwości i zachowaj minimalną kontrolę końcową. Wykorzystuj czas przeciwnika do obserwowania pozycji, ale po jego ruchu zaktualizuj obraz. Zarządzanie czasem ma zapobiegać temu stanowi; gra na sekundach jest jeszcze ostrzejszą fazą niemal natychmiastowych ruchów.