Mistrzostwa ZSRR w szachach

Mistrzostwa ZSRR w szachach były głównymi indywidualnymi zawodami Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. ZSRR jest polskim skrótem nazwy tego państwa, które istniało do 1991 roku. Cykl obejmuje 58 numerowanych mistrzostw rozegranych od 1920 do 1991 roku.

Alexander Alekhine wygrał pierwszą edycję, rozegraną w Moskwie w 1920 roku, a Artashes Minasian ostatnią, również w Moskwie, w 1991 roku. W międzyczasie rywalizowało wielu mistrzów świata i pretendentów do tytułu wraz z bardzo silnymi mistrzami, którzy mieli niewiele okazji do gry za granicą. Ta głębia sprawiała, że liczne edycje były wyjątkowo trudne.

Format nie był identyczny przez całą historię cyklu. Najczęściej stosowano system kołowy, w którym każdy uczestnik spotyka się z każdym pozostałym, lecz niektóre mistrzostwa wykorzystywały system szwajcarski, etapy kwalifikacyjne lub dogrywki. W turnieju szwajcarskim nikt nie odpada, a każda runda zwykle kojarzy zawodników o podobnym dorobku bez konieczności gry wszystkich ze wszystkimi.

Były to indywidualne mistrzostwa kraju, a nie zawody o tytuł mistrza świata ani rywalizacja drużynowa. Należy je również odróżnić od meczów reprezentacyjnych takich jak ZSRR kontra Reszta Świata 1970, w których wielu zawodników zdobywało punkty dla dwóch zespołów.