Kasparov-Deep Blue 1997

Kasparov-Deep Blue 1997, Mayıs 1997'de New York'ta oynanan altı oyunluk bir rövanştı. Garry Kasparov dönemin dünya şampiyonuydu; Deep Blue ise özellikle satranç oynamak için geliştirilmiş bir IBM bilgisayarıydı. Maçta standart turnuva zaman kontrolleri kullanıldı, yani her iki tarafın hamlelerini tamamlamak için dakikalar değil saatler kullandığı yavaş oyunlar oynandı.

Kasparov ilk oyunu, Deep Blue ise ikinciyi kazandı. Sonraki üç oyun berabere bittiği için her şey altıncı oyunda belirlendi. Deep Blue bu oyunu ve maçı 3,5'a 2,5 kazandı. 1996'daki önceki karşılaşma önemlidir: o zaman makine bir oyun kazanmış, ancak Kasparov toparlanıp maçın tamamını 4'e 2 kazanmıştı.

Rövanş hazırlığı yalnızca hesaplamayı hızlandırmaktan ibaret değildi. Ekip üyeleri teknik raporlarında, iki maç arasındaki çalışmaların büyük bölümünü değerlendirmeyi geliştirmeye ayırdıklarını açıkladılar: bu, sistemin hesapladığı konumlara değer atayan mekanizmaydı. Joel Benjamin ve diğer büyükustalar da açılışların hazırlanmasına ve deneme oyunları yoluyla zayıflıkların bulunmasına yardımcı oldu. Deep Blue varyant aramasını, değerlendirmeyi ve satranç bilgisini birleştiriyordu. Genel bir zekâ değil, amacı bakımından bir satranç motoruna benzeyen uzmanlaşmış bir sistemdi.

Son oyundaki hatadan daha fazlası

Kasparov'un ilk galibiyeti yalnızca bir puan değil, satranç açısından da bir tez ortaya koymuştu. William Hartston onun açılışını bilgisayara karşı erken komplikasyonlardan kaçınmanın bir yolu olarak tanımladı. Manevra ağırlıklı bir mücadelenin ardından Deep Blue bir fil karşılığında kale kazandı, ancak beyazların ilerlemiş piyonları ve şah güvenliği daha önemli çıktı. Makinenin maddi kazancı bu piyonları durdurmaya yetmedi.

İkinci oyun bu başarının bütün maç için bir reçeteye dönüşmesini engelledi. Jonathan Schaeffer ve Aske Plaat anlatılarında Deep Blue'nun, şampiyonun taşlarını kısıtlayan konumsal oyununun kalitesini vurguladılar. Program yalnızca anlık bir taktik bulmaya indirgenemeyen sorunlar yaratabiliyordu. Üç beraberliğin ardından iki taraf da son güne şansını koruyarak girdi.

Altıncı oyun ilk manevra mücadelesinden çok farklıydı. Şah hâlâ rok yapmamışken 7...h6, bilinen 8.Nxe6 fedasını mümkün kıldı; bu, Deep Blue'nun oyun sırasında bulduğu bir yenilik değildi. Saldırı, 19.c4 sonrasında Kasparov'un pes etmesine yol açtı. 7...h6 hamlesinin nedenleri tartışmalıdır. Açılış hatası o oyunu belirledi, ancak bütün maçta yaşananları tek başına özetlemez.

Başarı ve kamuoyundaki imgesi

Deep Blue, standart zaman kontrolüyle oynanan bir maçta hüküm süren dünya şampiyonunu yenen ilk bilgisayar sistemi oldu. IBM'in web yayını hamleleri canlı olarak ve yorumların dökümünü sunarken, haberler karşılaşmayı insanlık ile makine arasında simgesel bir sınav olarak işledi. Altı oyunun ortaya koyduğu şey daha belirgindi: bir ekip tarafından hazırlanmış uzmanlaşmış bir sistem, bu yarışma formatında şampiyonu yenebilirdi.