آچمز مطلق

آچمز مطلق زمانی رخ می‌دهد که مهره‌ای میان مهاجم خطی و شاه خود قرار دارد. اگر مهره خط را ترک کند و شاه را در معرض حمله بگذارد، حرکت غیرقانونی است. محدودیت از قانون ممنوعیت باقی گذاشتن شاه در کیش می‌آید، نه از ارزش ماتریالی مهره‌ها.

برای نمونه، رخ حریف می‌تواند در امتداد ستونی به اسبی حمله کند که شاه پشت آن قرار دارد. چون هیچ پرش اسب روی همان ستون باقی نمی‌ماند، اسب حرکت قانونی‌ای برای شکستن این آچمز ندارد.

مطلق همیشه به معنای بی‌حرکتی کامل نیست. رخ، فیل یا وزیر آچمزشده گاهی می‌تواند در همان خط حرکت کند بی‌آنکه شاه آشکار شود. مهره همچنین می‌تواند مهاجم را بگیرد یا دفاعی میان خط بگذارد، به شرط آنکه موقعیت حاصل شاه را امن نگه دارد.

آچمزی که هنوز اجازهٔ حرکت می‌دهد

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

فیل d5 میان فیل مهاجم a2 و شاه g8 حائل است. اگر بدون حذف مهاجم از قطر خارج شود، شاه را در معرض کیش می‌گذارد.

پنج حرکت قانونی روی قطر

فیل d5 میان فیل a2 و شاه g8 حائل است. نمی‌تواند قطر را ترک کند، اما می‌تواند Bb3، Bc4، Be6، Bf7 یا Bxa2 بازی کند. هر پنج حرکت قانونی‌اند، اما پیامدهای متفاوتی دارند.

1. فیل d5 میان فیل مهاجم a2 و شاه g8 حائل است. اگر بدون حذف مهاجم از قطر خارج شود، شاه را در معرض کیش می‌گذارد.
2. Bb3، Bc4 و Be6 حائل را حفظ می‌کنند، اما فیل سفید می‌تواند فیل سیاه را با کیش بگیرد.
3. Bf7 حائل را حفظ می‌کند و شاه g8 از فیل دفاع می‌کند. Bxa2 مهاجم را حذف می‌کند و Kxa2 را ممکن می‌سازد تا فیل‌ها تعویض شوند.

اگر شاه حرکت کند، مهره آچمزکننده گرفته شود، مهره دیگری خط را ببندد یا هندسه حمله تغییر کند، آچمز پایان می‌یابد. پیش از باخته دانستن مهره باید همه دفاع‌های قانونی را فهرست کرد.

در آچمز نسبی مهره می‌تواند حرکت کند، زیرا هدف عقب شاه نیست. تصمیم راهبردی یا تاکتیکی است، نه مسئله قانون.