آخر‌بازی اسب و پیاده در برابر فیل

در این آخر‌بازی، یک طرف شاه، اسب و پیاده دارد و طرف دیگر شاه و فیل. نتیجه از پیش تعیین‌شده‌ای وجود ندارد. جای شاه‌ها، مسیر پیاده، رنگ خانه‌های تحت کنترل فیل و نوبت حرکت می‌توانند برد یا تساوی را تعیین کنند.

فیل مدافعی دوربرد است. ساده‌ترین طرح آن حفظ قطری است که پیاده باید از آن عبور کند. اگر شاه مدافع جلوی پیاده باشد یا به اندازهٔ کافی نزدیک برسد، مهاجم شاید فرصت راندن او را پیدا نکند. اسب می‌تواند موقتاً قطری را ببندد یا به فیل حمله کند، اما معمولاً نمی‌تواند همهٔ کارهای لازم برای پیشروی پیاده و عقب راندن شاه را هم‌زمان انجام دهد.

دفاع با قطر ذخیره

مسیر ذخیره به d6

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

پیادهٔ d5 باید از d6 عبور کند.

فیل خانه‌های اتکای خود را حفظ می‌کند

پیادهٔ d5 باید از d6 عبور کند. فیل b4 آن خانه را کنترل می‌کند و می‌تواند با حفظ ارتباطش با d6 به c5 یا e7 منتقل شود، در حالی که شاه سیاه d7 از محاصره پشتیبانی می‌کند.

1. پیادهٔ d5 باید از d6 عبور کند.

مهاجم به هماهنگی نیاز دارد. شاه باید فضا بگیرد، اسب خانه‌های مفید فیل را محدود کند و پیاده فقط زمانی پیش برود که فیل نتواند خود را برای آن قربانی کند. گاهی اسب قطر تعیین‌کننده را می‌بندد. در وضعیت‌های دیگر، تعقیب فیل آن‌قدر حرکت مصرف می‌کند که شاه مدافع محاصره را برقرار می‌سازد.

هماهنگی‌ای که مسیر ذخیره را حذف می‌کند

اسب قطر را قطع می‌کند

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

c7 دسترسی به d6 را می‌بندد

اسب سفید c7 خط b8-c7-d6 را قطع می‌کند و زیر حمایت شاه b6 است. شاه همچنین a7 را کنترل می‌کند، بنابراین فیل مسیرهای مفید کمتری دارد. حرکت d6 بهترین است و برتری برنده را حفظ می‌کند.

روش ارزیابی

1. خانه‌ای را که پیاده باید از آن عبور کند مشخص کنید و ببینید فیل از کدام قطرها می‌تواند همچنان آن را کنترل کند.
2. بررسی کنید آیا شاه مدافع می‌تواند جلوی پیاده قرار گیرد یا به اندازهٔ کافی نزدیک شود تا محاصره را حفظ کند.
3. حرکت‌های لازم برای شاه و اسب مهاجم را بشمارید تا فیل را برانند، بی‌آنکه اجازه دهند پیاده را بگیرد.