Khống chế trong cờ vua: khi một quân không còn lối thoát

Giải thích

Theo nghĩa kỹ thuật chính xác nhất, khống chế xảy ra khi một quân đối phương không có ô an toàn hoặc hữu ích. Các ô đến có thể bị chiếm, bị quân đối phương kiểm soát hoặc không dùng được vì đi vào đó sẽ mất quân. Quân bị khống chế có thể vẫn có nước hợp lệ, nhưng không nước nào giải quyết vấn đề.

Chủ đề này thường gặp trong các bài thế tàn cuộc, tức thế cờ được sáng tác có lời giải cụ thể, nhưng cũng xuất hiện trong ván bình thường. Tượng có thể giam mã bằng cách kiểm soát các ô nhảy, hai quân có thể cắt mọi đường của xe, hoặc vua và một quân có thể phối hợp để từng bước giảm các ô sẵn có của quân khác.

Cách nhận biết

Liệt kê mọi ô hợp lệ của quân đang bị đe dọa.
Loại các ô bị quân cùng bên chiếm mà không thể rời đi.
Kiểm tra ô nào bị kiểm soát hoặc cho phép chuỗi cụ thể thắng quân.
Xác nhận đối thủ không thể phá lưới bằng một cuộc đổi, nước chiếu hoặc đe dọa mạnh hơn.

làm giảm lựa chọn của một khu vực hoặc toàn bộ một bên. Khống chế thường tập trung vào một quân và loại gần như mọi lối thoát hiệu quả. Nó cũng khác : trong Zugzwang, nghĩa vụ phải đi gây hại, còn một quân có thể bị khống chế bất kể đến lượt ai.

Những nhầm lẫn thường gặp

Khống chế và quân bị nhốt

Quân bị nhốt là mô tả rộng. Khống chế nhấn mạnh cơ chế: đối thủ có hệ thống kiểm soát mọi đường thoát hoặc khiến việc dùng chúng làm mất quân.

Khống chế và ưu thế tổng thể

Trong lời nói thông thường, người ta có thể nói một bên khống chế bàn cờ. Thuật ngữ kỹ thuật thường nói về một quân có toàn bộ ô hữu ích bị kiểm soát.

Nguồn

1.Domination (chess), Wikipedia
2.Study of the Month: Some classical dominations, ChessBase