Cư Văn Quân gặp Lôi Đĩnh Tiệp, 2023 (ván 12)

Bước vào ván cuối, Cư Văn Quân không có lợi thế dẫn điểm để bảo toàn. Ngày 22 tháng 7 năm 2023, cả hai kỳ thủ đều có 5,5 điểm: một chiến thắng sẽ quyết định danh hiệu, còn một ván hòa sẽ đưa trận đấu vào loạt đấu phụ. Cư cầm quân Trắng, nhưng cô vẫn cần tạo ra nhiều hơn một thế cờ không có rủi ro.

Con đường dẫn đến tỷ số cân bằng ấy không giống nhau. Lôi thắng ván thứ năm; Cư đáp lại ở ván thứ tám. Trận đấu được chia làm hai chặng tại Thượng Hải và Trùng Khánh, và nhà đương kim vô địch đến địa điểm thứ hai trong thế bị dẫn điểm. Chiến thắng cuối cùng của cô không khép lại một quá trình áp đảo xuyên suốt: đó là điểm kết của cuộc lội ngược dòng, mà trước hết đòi hỏi cô phải xóa bỏ lợi thế của người thách đấu.

Chuyển sang bài toán khác

Lựa chọn của Cư vào thời điểm thay đổi tương quan lực lượng giúp hiểu ván đấu mà không suy ngược từ kết quả. Theo phát biểu được Colin McGourty thuật lại trên Chess.com, cô chọn 18.Bxf6 để duy trì sự phức tạp và không chắc phải đánh giá phương án 18.Ra2 như thế nào. Lời giải thích ấy không chứng minh lựa chọn của cô là tốt nhất. Nhưng nó ghi nhận một quyết định thực chiến trong thế cờ khó đánh giá.

Những tốt trắng tiến cao ở cánh hậu cuối cùng đều bị loại khỏi bàn cờ. Cuộc chiến chuyển sang xoay quanh hai mã đối đầu với một xe và một tốt mà Đen có thêm, trong khi các lực lượng khác vẫn còn trên bàn. Cư không thể thắng bằng cách tiếp tục đẩy những tốt ban đầu ấy nữa: cô phải tìm công dụng khác cho các quân của mình. Phong tỏa trung tâm của Đen đã mở ra hướng đi mới đó.

Sau ván đấu, Lôi cho rằng nước tiến tốt trung tâm 22...e5 của mình là một sai lầm nghiêm trọng, cũng theo bài tường thuật của McGourty. Tuy nhiên, nhận ra một bước ngoặt không đồng nghĩa với việc xem ván đấu đã kết thúc. Các tốt yếu của Đen trở thành mục tiêu, nhưng cả hai xe vẫn có thể xâm nhập, tấn công mã và chiếu vua. Sự chống trả đó là một phần trong câu chuyện của chiến thắng.

Lợi thế vẫn cần được chuyển hóa

Việc chuyển hóa lợi thế đặt ra một khó khăn khác với khai cuộc: giữ sự phối hợp khi các mối đe dọa thay đổi. Cư phải kiềm chế tốt thông của đối phương, chăm lo cánh vua và đưa vua tới gần trung tâm trước khi dứt khoát đẩy tốt của mình. Hai mã không làm một nhiệm vụ duy nhất suốt tàn cuộc; chúng luân phiên phong tỏa, phòng thủ và hộ tống. Vua tích cực giúp duy trì sự luân chuyển vai trò ấy.

Biên bản kết thúc ở 62.Rb8, khi Lôi đầu hàng, chứ không phải bằng một nước phong cấp hay chiếu hết đã được thực hiện. Sự phối hợp giữa xe, vua và hai mã đã khiến Đen không còn cách phòng thủ đủ sức ngăn tốt ở hàng thứ bảy. Điểm thắng ấy mang về cho Cư danh hiệu vô địch cờ vua nữ thế giới thứ tư tính đến thời điểm đó. Nét đặc biệt của đoạn kết này nằm ở khoảng cách giữa tạo ra cơ hội và biến nó thành chiến thắng: danh hiệu chỉ được bảo đảm sau khi giải quyết liên tiếp nhiều bài toán, chứ không phải ngay khi xuất hiện sự mất cân bằng đầu tiên.