Kasparov đấu Topalov, 1999

Ngày 20 tháng 1 năm 1999, Garry Kasparov cầm Trắng đánh bại Veselin Topalov ở vòng bốn giải Wijk aan Zee. Kasparov và Anand bước vào vòng này với cùng 2,5 điểm sau 3 ván và chia sẻ ngôi đầu. Ván cờ sau này được gọi là Ván cờ Bất tử của Kasparov cũng là một điểm quan trọng trong cuộc đua dẫn đầu.

Cả hai vua đều nhập thành dài. Vì vậy, cuộc truy đuổi sau đó không xuất phát từ mô-típ quen thuộc là tấn công ở hai cánh đối diện. Topalov tìm kiếm không gian và hoạt động bằng các tốt trung tâm; Kasparov tập trung quân quanh những đường có thể mở ra từ các bước tiến ấy. Nơi trú ẩn của vua Đen trở nên mong manh trong một thế cờ vẫn cho bên phòng thủ cơ hội phản công.

Chấp nhận đòn thí

Bước ngoặt là 24.Rxd4 . Kasparov thí một xe và Topalov bắt nó. Việc chấp nhận không bắt buộc: khi lấy xe, Đen đổi một thế cờ căng thẳng thành cuộc chiến trong đó ưu thế vật chất phải chống đỡ cuộc tấn công vào vua. Xe thứ hai lập tức xâm nhập với chiếu, và vua Đen cuối cùng đi sâu sang phần bàn cờ của Trắng.

Topalov không chỉ bỏ chạy. Ông bắt thêm vật chất và tạo các mối đe dọa lên hậu Trắng, khiến Kasparov phải giữ thế chủ động mà không thể coi những vấn đề của mình đã được giải quyết. Chính sự chống trả này tạo nên tính chất của cuộc săn vua: đây không phải chuỗi nước chiếu có thể hoán đổi cho nhau, mà là tổ hợp các mối đe dọa thay đổi hình dạng khi vua ngày càng xa các quân phòng thủ.

Khi vua đến d1, cuộc truy đuổi chuyển thành mối đe dọa lên hậu Đen. Với 36.Bf1 và 37.Rd7, sự phối hợp giữa tượng và xe đã biến đòn tấn công thành lợi thế vật chất. Sau các đổi quân, Kasparov còn hậu đấu xe nhưng kém một tốt. Ông vẫn phải kiềm chế phản công từ tốt thông của Đen, nhưng không còn cần phải chiếu hết để thắng. Topalov đầu hàng sau 44.Qa7.

Danh tiếng và thứ hạng

Tranh luận về cách phòng thủ không phải nhiều thập kỷ sau mới xuất hiện. Ngay ngày 25 tháng 1 năm 1999, Mark Crowther đã ca ngợi ván cờ trên The Week in Chess đồng thời lưu ý rằng từ chối lấy xe đầu tiên là một lựa chọn nghiêm túc. Sự ngưỡng mộ không đòi hỏi phải bỏ qua các phương án của bên phòng thủ.

Kasparov kết thúc giải với 10 điểm sau 13 ván, hơn Anand nửa điểm. Riêng ván ở vòng bốn này không tự nó đảm bảo chức vô địch chung cuộc. Trong bài tổng kết ngày 1 tháng 2, Crowther cho biết Kasparov xem ván gặp Peter Svidler là chiến thắng hay nhất và quan trọng nhất của mình tại giải; chính người viết mới dự đoán rằng ván gặp Topalov sẽ được nhớ mãi. Ván đáng nhớ nhất không nhất thiết phải là ván đảm bảo vị trí số một.