Eindspel van loper en pion tegen paard

In een eindspel van loper en pion tegen paard heeft de partij met de loper een extra pion en probeert zij die te promoveren, dus naar de laatste rij te brengen en in een ander stuk te veranderen. De verdediger probeert hem met koning of paard te blokkeren en zo nodig het paard voor de pion te geven. Alleen het materiële voordeel beslist het resultaat niet.

Een belangrijke verdedigingsopstelling ontstaat wanneer de koning vóór de pion staat op een veld van de kleur die de aanvallende loper nooit kan beheersen. Omdat een loper de hele partij op één veldkleur blijft, kan hij die koning niet zelfstandig verdrijven. Als de verdedigende koning op tijd aankomt of voldoende dichtbij blijft, kan het eindspel remise zijn.

De aanvaller probeert de koning vóór of naast de pion te brengen, met de loper het paard te beperken en op te rukken zonder een stabiele blokkade toe te laten. De verdediger coördineert koning en paard om de route van de pion aan te vallen, op tijd schaak te geven en een paardoffer voor de pion voor te bereiden. Een paard kan een doeltreffende blokkeerder zijn omdat het een veld vóór de pion kan bezetten zonder over dezelfde lijnen als de pion te bewegen.

Wie aan zet is kan de beoordeling omkeren: in bijna identieke stellingen kan als eerste zetten winnen of juist remise toelaten. Algemene richtlijnen moeten daarom worden bevestigd met concreet rekenwerk of een tablebase, een database die het exacte resultaat van stellingen met weinig stukken kent. Dit eindspel behoort tot de eindspeltheorie en mag niet alleen op grond van de gebruikelijke relatieve waarden van loper en paard worden beoordeeld.