Dominatie

Technisch ontstaat dominatie wanneer een vijandelijk stuk geen veilig of nuttig veld heeft. Velden kunnen bezet, vijandelijk beheerst of onbruikbaar zijn omdat het stuk daar verloren gaat. Het gedomineerde stuk kan soms nog zetten, maar geen zet lost het probleem op.

Het thema komt vaak voor in eindspelstudies, maar ook in partijen. Een loper kan alle sprongen van een paard afsluiten, twee stukken alle torenroutes beheersen of koning en stuk kunnen samen de beschikbare velden geleidelijk beperken.

Zo herken je haar

1. Noteer alle reglementaire velden van het bedreigde stuk.
2. Schrap velden die door onbeweeglijke eigen stukken zijn bezet.
3. Controleer welke velden beheerst zijn of een concrete materiaalwinnende reeks toelaten.
4. Verifieer dat ruil, schaak of sterkere dreiging het net niet breekt.

De beperking van een positionele greep vermindert opties in een sector of van een hele partij; dominatie richt zich meestal op één stuk en neemt vrijwel alle effectieve uitwegen weg. Het is ook geen zugzwang: daar verslechtert de zetplicht de stelling, terwijl een stuk ook gedomineerd kan zijn als de andere partij aan zet is.