Variant

Een variant is één specifiek pad van zetten: een eigen mogelijkheid, het antwoord van de tegenstander en de vervolgen die daarna worden aangenomen. Ze kan slechts één of twee zetten bevatten of veel verder reiken. Elke stap hangt van de vorige af, zodat een ander antwoord een andere reeks oplevert.

Binnen een rekenboom volgt een variant één pad uit meerdere mogelijkheden. Een tak ontstaat wanneer op een bepaald punt een alternatief wordt overwogen. De hoofdvariant is de reeks die een analist het belangrijkst vindt; bij een schaakengine, een programma dat stellingen onderzoekt, is de hoofdvariant de reeks die de engine op dat moment als optimaal beoordeelt.

Een variant is geen zekere voorspelling, tenzij elk antwoord gedwongen is. De tegenstander kan afwijken, waarna een nieuwe analyse nodig is. In de openingsvoorbereiding, waarbij het begin van de partij vooraf wordt bestudeerd, kan 'variant' ook een reeks betekenen die uit eerdere partijen en analyses bekend is. Verschillende zetvolgordes kunnen via een transpositie dezelfde stelling bereiken.

Om een variant helder te bestuderen, geef je de beginstelling aan, volg je de zetten in volgorde en eindig je met een evaluatie van de resulterende stelling, dus een oordeel over welke partij beter staat en waarom. Een zettenlijst zonder die conclusie laat zien wat er kan gebeuren, maar niet of de reeks één partij bevoordeelt.