Schijnoffer

Een schijnoffer is een aanbod van materiaal, dus pionnen of stukken, waarvan de gunstige uitkomst concreet kan worden berekend. Een speler laat een stuk slaan, maar een gedwongen voortzetting met sterk beperkte antwoorden wint het materiaal terug, wint meer, geeft mat, waarbij de aangevallen koning geen reglementair antwoord heeft, of verzekert een resultaat zoals remise, een partij zonder winnaar. De term pseudo-offer wordt ook gebruikt.

Schijn betekent niet dat de zet bedrieglijk of slecht is. Het betekent dat de aanvankelijke kosten worden geneutraliseerd door het resultaat van de combinatie, een berekende reeks samenhangende zetten. Er kan enkele zetten lang werkelijk materiaalnadeel bestaan, maar de tegenstander heeft onvoldoende vrijheid om daarvan te profiteren. Schaakzetten, slagen en dreigingen beperken de antwoorden tot de beoogde uitkomst is bereikt.

Het belangrijkste kenmerk is dat het uiteindelijke voordeel concreet kan worden berekend en niet alleen op toekomstige druk berust. De belangrijke antwoorden zijn beperkt en de reeks eindigt met mat, teruggewonnen of extra pionnen of stukken, een herhaalde reeks schaakzetten die tot remise leidt, meestal door zettenherhaling, of pat, waarbij de speler aan zet niet schaak staat maar geen reglementaire zet heeft.

Dit onderscheid is historisch en de grenzen zijn niet uniform. In een klassieke indeling valt zelfs een categorie die positioneel offer heet onder de schijnoffers wanneer het materiaal gedwongen wordt teruggewonnen met een betere stelling. In modern gebruik betekent positioneel offer meestal een blijvende investering zonder directe terugwinning. De definitie van de auteur is daarom belangrijk.