Virtueel spel

Virtueel spel bestaat uit varianten die een compositie bevat en de oplosser laat onderzoeken, maar die niet tot het werkelijke spel behoren dat met de juiste sleutelzet, de eerste zet van de oplossing, begint. Een fase is een onderscheiden inhoudsdeel met een samenhangende groep varianten. Door fasen te vergelijken worden veranderingen zichtbaar in antwoorden, matzetten, dus zetten waarna de koning wordt aangevallen en geen legaal antwoord heeft, of functies van stukken.

Veelvoorkomende vormen

• Schijnspel, of set play, toont wat er zou gebeuren als de kant die moet beginnen mocht passen. De antwoorden zijn al vóór de werkelijke eerste zet in het diagram voorbereid.
• Verleidingsspel, of try play, begint met een zet die het probleem bijna oplost maar faalt tegen één verdediging, de weerlegging. De varianten na die verleiding dragen nog steeds aan de thematische inhoud bij.

De term is niet in elke traditie even ruim. De compositiecodex rekent schijnspel, verleidingsspel en vergelijkbaar materiaal tot virtueel spel, terwijl sommige woordenlijsten hem enger gebruiken als een andere naam voor verleidingsspel. Daarom is het gebruik van de bron of componist van belang.

Virtueel spel krijgt vooral betekenis wanneer het wordt vergeleken met het werkelijke spel dat de stipulatie, de bij de stelling vermelde taak, vereist. Dezelfde verdedigingen kunnen in verschillende fasen andere antwoorden krijgen. Die vergelijking vormt de basis van veranderingsthema's zoals het Zagoruiko-thema.